Pretendimi: Po përdoren qeliza të bebeve të abortuara në mënyrë që ushqimi të shijojë më shumë
Verdikti: E pavërtetë
——————————————————————-
Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi i pazakontë se markat më të mëdha të ushqimit dhe pijeve në botë, përfshi PepsiCo, Nestlé, Kraft dhe Campbell’s, po përdorin qeliza të bebeve të abortuara në mënyrë që ushqimi të shijojë më shumë.
Postimi i mësipërm citon faktin që kompania e bioteknologjisë Senomyx përdori linjën qelizore HEK293 në kërkime që përfshinin zhvillimin e shijeve. Linja qelizore HEK293 u krijua për herë të parë në fillim të viteve 1970 duke përdorur qeliza nga veshka e një fetusi. Megjithëse postimi pretendon se qelizat erdhën nga fetuse të abortuara, krijuesi i linjës HEK293 nuk e ka thënë kurrë këtë. Ai më parë ka thënë se nuk e dinte nëse origjina lidhej me një abort të planifikuar apo me një abort spontan. Alexander van der Eb, i cili siguroi qelizat origjinale të kultivuara të veshkave që do të bëheshin HEK293, shprehu të njëjtën pasiguri në vitin 2001.
Raportime të shumta lajmesh gjatë viteve kanë sqaruar se kompania nuk ka futur qeliza fetale në asnjë produkt ushqimor që u është dhënë konsumatorëve.
Megjithatë, raportime të shumta lajmesh gjatë viteve kanë sqaruar se kompania nuk ka futur qeliza fetale në asnjë produkt ushqimor që u është dhënë konsumatorëve.
Linjat qelizore janë qeliza të “pavdekshme” të rritura në laborator që përdoren në kërkime në vend të indeve të vërteta njerëzore ose shtazore. Linjat qelizore përdoren shpesh në kërkime sepse ato ofrojnë një furnizim të pakufizuar të materies qelizore dhe anashkalojnë shqetësimet etike që lidhen me përdorimin e qelizave shtazore dhe njerëzore. Qeliza origjinale HEK293 u izolua dhe u klonua, dhe ‘pasardhësit’ e saj janë përdorur që atëherë në kërkimet biomjekësore dhe prodhimin e vaksinave. Nuk kërkohen qeliza të reja fetale për të mbajtur linjën qelizore në prodhim.
Një zyrtar i Senomyx shpjegoi në një intervistë të vitit 2011 me Miami New Times se kompania përdori linjat qelizore në “në thelb një sistem robotik shijimi” që izolonte receptorët e shijes njerëzore në formën e proteinave për të testuar se si reagonin ndaj shijeve. Aromat që treguan potencial në eksperimentet laboratorike u propozuan për teste shijeje me njerëz të vërtetë.
Frank Graham, një profesor emeritus në departamentet e biologjisë dhe patologjisë dhe mjekësisë molekulare në Universitetin McMaster, zhvilloi linjën qelizore HEK-293 në vitet 1970. Ai i tha Associated Press se qelizat “do të përdoren në teste për veti të ndryshme të përbërjeve që do të përdoren si përmirësues të shijes”, por “vetë nuk do të përfshihen në pije ose ushqime të tjera”.
“Kjo nuk do të kishte kuptim,” tha Graham. “Me sa di unë, qelizat përdoren vetëm për testime in vitro të kimikateve dhe përbërjeve të ndryshme.”
Dr. David Gorski, një onkolog kirurgjik dhe redaktor menaxhues i faqes së internetit Science-Based Medicine, ka shkruar rreth keqkuptimeve rreth linjave qelizore fetale. Ai tha për AP se kërkimi i linjave qelizore fetale “nuk përfshin indet e vërteta të fetusit”.
“Ai përdor linja qelizore të izoluara nga fetuset, shpesh dekada më parë”, shkroi Gorski.
Pra, një kompani aromatizuese përdor një linjë qelizash të nxjerra nga qelizat e veshkave fetale për të testuar dhe identifikuar aromat artificiale për zhvillim të mëtejshëm, por këto qeliza nuk përfundojnë në ushqimin që hanë konsumatorët.
Megjithatë, shumica e kompanive kryesore të ushqimit dhe pijeve deklarojnë se nuk përdorin produkte Senomyx ose ndonjë përbërës të zhvilluar duke përdorur qeliza të nxjerra nga fetuset njerëzore.
Në 2019, kolegët faktverifikues britanike të Full Fact pyetën disa kompani globale ushqimore nëse produktet e tyre përmbanin aroma të zhvilluara duke përdorur qeliza HEK-293. Campbell’s, KraftHeinz dhe Coca-Cola thanë se nuk përdornin asnjë produkt Senomyx ose ndonjë aromatizues të zhvilluar duke përdorur qeliza HEK-293. PepsiCo tha se kishte një partneritet kërkimor me Senomyx, por asnjë nga këto kërkime nuk përdornin linja qelizore të nxjerra nga embrione ose fetuse.
Administrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) deklaron se indet fetale nuk lejohen në asnjë formë në ushqim. “Nuk ka kushte sipas të cilave FDA do ta konsideronte indin fetal njerëzor të sigurt ose të ligjshëm për konsum njerëzor ose shtazor”, tha një zyrtar për USA Today. “FDA nuk është në dijeni të ndonjë kompanie që ka futur ndonjëherë qeliza fetale në produkte ushqimore dhe për këtë arsye nuk ka ndërmarrë asnjë veprim zbatues kundër ndonjë kompanie për vendosjen e qelizave fetale në produkte ushqimore.”
