Esmeralda Topi
Deklaratat e ministrit për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, mbi të ardhmen e marrëveshjes mes Shqipërisë dhe Italisë për qendrat e emigrantëve në Gjadër dhe Shëngjin u shndërruan brenda pak orësh në një episod diplomatik me jehonë nga Brukseli në Tiranë dhe Romë.
Në një intervistë për Euractiv, Hoxha tha se nuk pritej rinovimi i marrëveshjes pas përfundimit të afatit pesëvjeçar, duke e lidhur këtë me supozimin se Shqipëria në vitin 2030 do të ishte anëtare e Bashkimit Evropian.
Qendrimi i ministrit të jashtëm shqiptar, u interpretua gjërësisht në media si një deklaratë politike që vendoste një “afat skadence” për një nga projektet më të rëndësishme të bashkëpunimit Shqipëri–Itali.
“Një reflektim çasti”
Pak orë pas publikimit të intervistës, ministri Hoxha u detyrua të bënte një sqarim në platformën X, duke theksuar se deklarata e tij ishte keqinterpretuar.
Sipas tij, përgjigjja ishte dhënë në një kontekst të thjeshtë pyetje–përgjigje me një gazetar në Bruksel dhe nuk përbënte një vendim apo qëndrim zyrtar. Ai e përshkroi deklaratën si një “reflektim të çastit” dhe jo si politikë të qeverisë shqiptare.
Hoxha shtoi gjithashtu se në botën e sotme “shprehje të shkëputura nga konteksti shndërrohen në narrativa”, duke lënë të kuptohet se interpretimi mediatik kishte tejkaluar qëllimin e tij fillestar.
Megjithatë, sipas intervistës së publikuar, ministri e kishte strukturuar përgjigjen në dy pjesë: “Para së gjithash, është për pesë vjet dhe nuk jam i sigurt nëse do të ketë një zgjatje. Së dyti, nuk do të ketë zgjatje sepse do të jemi anëtar të Bashkimit Evropian”
Pjesa e parë i referohet pasigurisë për rinovimin e marrëveshjes, ndërsa e dyta e bën fakt mosrinovimin me anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Në këtë kuptim, çështja nuk lidhet me nxjerrje të deklaratës jashtë kontekstit nga media, por me një riprodhim të pjesshëm të saj në sqarimin e mëvonshëm nga ministri i jashtëm Ferit Hoxha.
Linja zyrtare e Shqipërisë
Sqarimi i ministrit nuk mjaftoi për të mbyllur debatin. Kryeministri Edi Rama reagoi duke ‘përgënjeshtruar’ interpretimin e deklaratës dhe duke mbrojtur vijën zyrtare të qeverisë.
Në platformën X, Rama deklaroi se protokolli me Italinë “është këtu për të qëndruar, për aq kohë sa Italia do ta dojë atë”, duke rrëzuar çdo ide se marrëveshja ka një kufizim të paracaktuar në kohë.
Ai e cilësoi gjithashtu raportimin fillestar si një “citim mashtrues”, duke ia atribuar medias përgjegjësinë për interpretimin e deklaratës. Megjithatë, në intervistë, ministri Hoxha kishte deklaruar se “nuk do të ketë zgjatje”, duke e lidhur këtë me anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Jehona në Itali
Deklarata e Hoxhës dhe më pas sqarimi i tij u pasqyruan gjerësisht në mediat italiane, përfshirë Corriere della Sera, e cila raportoi se lajmi u prit me habi në Romë.
Sipas raportimeve, zyrtarët italianë kërkuan menjëherë qartësi mbi qëndrimin e Tiranës, duke e parë deklaratën si potencialisht kontradiktore me marrëveshjen e ratifikuar në vitin 2024. Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani u shpreh se “viti 2030 është shumë larg” dhe se fokusi duhet të mbetet te zbatimi i marrëveshjes aktuale.
Tajani gjithashtu deklaroi se në takimet e tij me Hoxhën nuk ishte ngritur asnjë shqetësim për mosrinovim, duke nënvizuar vijimësinë e bashkëpunimit mes dy vendeve.
Në kulmin e debatit, reagoi edhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni, e cila ripublikoi reagimin e Ramës në X me një mesazh të shkurtër: “Faleminderit Edi”.
“Rama drama”
Debati u zhvendos më tej kur redaktori i Euractiv, Eddy Wax, në rubrikën e tij “Rapporteur”, me nëntitull “Rama drama”, bëri të ditur se ishte i hapur t’i vinte në dispozicion kryeministrit Rama transkriptin e plotë të intervistës me ministrin Hoxha.
Në një pasazh të publikuar në rubrikë, Wax citon ministrin Hoxha, fjalë për fjalë: “Po ju them se pas pesë vitesh, sapo Shqipëria të anëtarësohet, kjo nuk është më jashtëterritoriale. Është territor i Bashkimit Europian. Së pari, është për pesë vite dhe nuk jam i sigurt se do të ketë zgjatje. Së dyti, nuk do të ketë zgjatje sepse ne do të jemi anëtarë të Bashkimit Europian”
Rama reagoi sërish në X, duke këmbëngulur se citimi i shkurtuar ishte “mjaftueshëm çorientues”, por duke theksuar se thelbi mbetet i pandryshuar: “Çfarë Italia kërkon nga Shqipëria, Italia e merr nga Shqipëria”
Përfundim
Intervista e ministrit Ferit Hoxha tregon se, pavarësisht sqarimeve dhe përpjekjeve për ta ripaketuar si “reflektim të çastit”, mbetet e verifikueshme në formën e saj origjinale. Ajo që u tha qartë në intervistë (përfshirë lidhjen e moszgjatjes së marrëveshjes me anëtarësimin në Bashkimit Evropian) nuk mund të zhbëhet thjesht përmes një sqarimi të pjesshëm të mëvonshëm.
Përpjekja e Hoxhës për ta reduktuar deklaratën në një “pasiguri personale” nuk arrin të ndryshojë faktin se në intervistë u artikulua edhe një konkluzion i dytë, i cili u la jashtë sqarimit publik. Pikërisht kjo diferencë mes deklaratës së plotë dhe versionit të mëvonshëm të saj ka bërë që ajo të perceptohet si një “gjysmë e vërtetë” në diskursin publik.
Në këtë rast, “dielli” i asaj që u tha në intervistë nuk mbulohet lehtë me “shoshën” e sqarimeve të pjesshme.
