Pretendimi: Kjo çështje provon se “ato që duan të manipulojnë se harta ku ne jetojmë është glob, dhe ka hark” kanë humbur në Gjykatë
Verdikti: E pavërtetë
————————————————————-
Një çështje gjyqësore në shtetin e Georgia, në ShBA, po përdoret në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, për të pretenduar se “ato që duan të manipulojnë se harta ku ne jetojmë është glob, dhe ka hark” kanë humbur në Gjykatë.
Çështja në fjalë, Thompson vs. Garcia, u gjykua në vitin 2019 në një gjykatë në Georgia, ShBA. Ajo ishte një padi civile që William Thompson, një skeptik dhe entuziast i shkencës së Tokës, kishte ngritur kundër Zen Garcia, një mbështetës të vetëshpallur të Tokës së Sheshtë duke pretenduar se Garcia nuk i kishte paguar një shpërblim të premtuar prej 5 mijë dollarësh, që do t’i shkonte kujtdo që mund të ofronte prova “reale” se Toka është një sferë.
Zen Garcia e kishte hartuar sfidën e tij me kritere shumë të ngushta. Për të fituar shpërblimin, pjesëmarrësit duhet të paraqisnin prova “të vëzhgueshme, të pandihmuara, nga bota reale” që vërtetonin lakimin e Tokës. Instrumentet shkencore nuk lejoheshin. Imazhet satelitore, matjet gjeodezike të bazuara në matematikë dhe vëzhgimet tradicionale astronomike gjithashtu u refuzuan.
Thompson paraqiti prova që ai besonte se përmbushnin rregullat e konkursit. Garcia nuk ishte dakord. Kur Garcia refuzoi të paguante, Thompson ngriti padi në Qarkun Barrow, Georgia.
Konkursi ishte një sfidë për të vërtetuar lakimin e Tokës me vëzhgim vizual duke përdorur rregullin “8 inç për milje në katror” dhe teoremën e Pitagorës. Por këto nuk janë gjeometria dhe formula e duhur për një vëzhgim vizual sepse ato nuk marrin parasysh lartësinë e vëzhguesit dhe thyerjen atmosferike.
Meqenëse nuk është metoda e saktë, nuk mund ta përdorim atë për të vërtetuar lakimin e Tokës. Do të ishte e pamundur për këdo që të fitonte një konkurs të tillë.
Thompson në fakt kishte ofruar dy prova që vërtetonin mjaftueshëm lakimin e Tokës, por këto nuk ishin llojet e përcaktuara nga sfida. Si rezultat, gjykata mbajti anën e të paditurit.
Gjykatësi vendosi kundër Thompson sepse ai nuk kishte arritur të përmbushte kërkesat specifike, shumë subjektive, të përcaktuara në sfidën publike të Garcias. Ndërsa shumë vëzhgues u zhgënjyen që gjykata nuk e përdori çështjen si një mundësi për të qortuar pseudoshkencën, ekspertët ligjorë vunë re mençurinë në përmbajtjen e gjykatësit. Ky nuk ishte një gjyq për formën e Tokës, por për kushtet e një kontrate.
Vendimi në çështjen Thompson vs Garcia nxori në pah një parim kyç ligjor. Gjykatat nuk arbitrojnë të vërtetën shkencore. Ato interpretojnë kontratat. Vendimi i gjyqtarit anashkaloi formën e Tokës, duke u përqendruar në vend të kësaj në përcaktimin nëse Thompson i përmbushi kushtet e Garcias apo jo. Ishte një përplasje procedurale, jo shkencore.
Përcaktimi i konkursit përshkruhet kështu në dokumentin ligjor:
“… Vendosa të zhvilloj një konkurs prej 5000 dollarësh, një sfidë për këdo që mund të konfirmonte në dy eksperimente shkencërisht të përsëritshme dhe të verifikueshme, lakimin e supozuar të Tokës në shkallën dhe mënyrën e cituar nga formula e pranuar për përcaktimin e një deklinimi të tillë.”
“Formula e pranuar” e pretenduar që përmendet më sipër është rregulli i gabuar “8 inç për milje në katror”, ose teorema e Pitagorës, siç shpjegohet shumë herë diku tjetër në dokument.
Duke supozuar se vëzhguesi është 5 metra mbi sipërfaqe dhe objekti është 20 km larg, gjeometria e gabuar arrin në përfundimin që lakimi do të kishte errësuar 31.4 m të objektit. Në realitet, pasi të merret parasysh lartësia e vëzhguesit dhe të përdoret atmosfera standarde, lakimi do të mbulojë vetëm 8.2 m të tij.
Nëse objekti është 20 metra i lartë, ai do të jetë i dukshëm, dhe besimtarët e Tokës së Sheshtë do të shpallin me arrogancë fitoren, pasi formula e tyre e gabuar do t’u tregonte gabimisht se lakimi duhet ta fshihte plotësisht atë. Nga ana tjetër, metoda e saktë na tregon se objekti duhet të jetë ende i dukshëm, në përputhje me vëzhgimin.
Nëse organizatori i konkursit këmbëngul në përdorimin e rregullit “8 inç”, atëherë askush nuk do të jetë në gjendje ta fitojë sfidën. Jo sepse Toka është e sheshtë, por sepse sfida është e manipuluar.
