Pretendimi: Bashkimi Europian po i grabit rezervat e arit Italisë nëpërmjet Bankës Qendrore
Verdikti: I pavërtetë
Barbara Halla
Në 8 dhjetor 2025, është publikuar në median shqipfolëse online lajmi se Bashkimi Europian po “vjedh” rezervat e arit të Italisë, duke çuar vendin drejt daljes nga BE-ja. Kjo narrativë është një interpretim i gabuar i një vendimi të Bankës Qendrore Europiane (BQE) mbi pavarësinë e institucioneve financiare nga pushteti politik.
Në fillim të dhjetorit BQE i ka dërguar një opinion qeverisë italiane duke kërkuar sqarime për një amendament në buxhetin e vitit 2026, i cili thekson se rezervat e arit të Bankës së Italisë “i përkasin shtetit, në emër të popullit italian.” BQE-ja ka pyetur se cili është qëllimi konkret i këtij amendamenti, pikërisht pasi gjuha dhe qëllimi i amendamentit nuk janë të qartë.
Ky vendim nuk përbën një përpjekje nga ana e BE-së për të marrë kontrollin e arit italian. Përkundrazi, BQE-ja po kërkon transparencë dhe po kujdeset që Banka e Italisë të vazhdojë të funksionojë në mënyrë të pavarur, siç kërkojnë traktatet europiane.
Banka Qendrore Europiane ka dhënë dy herë radhazi një opinion negativ për amendamentin e propozuar nga partia Fratelli d’Italia, partia e kryeministres Georgia Meloni. Pas refuzimit të parë, qeveria italiane paraqiti një version të rishikuar që sqaronte se amendamenti nuk do të mbizotëronte normat europiane. Megjithatë, BQE-ja gjeti se edhe ky rishikim nuk mjafton dhe shprehu shqetësim se mund të cënojë pavarësinë e Bankës së Italisë, një parim themelor i sistemit bankar europian.
Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, gjatë një seance dëgjimore në Parlamentin Evropian, konfirmoi se “Banka e Italisë ka autoritet të plotë mbi rezervat e arit të Italisë”. BQE-ja ka bërë publik edhe në vitin 2019 opinionin e saj se bazuar në Traktatet e BE-së “nuk ka referencë për pronësinë” e rezervave të arit të vendeve anëtare. Ajo që traktatet thonë, shumë qartë, është se rezervat dhe menaxhimi i rezervave i përkasin bankës qendrore të secilit shtet. Dhe Banka e Italisë nuk është ndryshe nga shtetet e tjera. “Banka e Italisë,” vazhdoi Lagarde, “ka detyrën të mbajë dhe menaxhojë këto rezerva.
Rezervat e arit të Italisë, që vlejnë rreth 200 miliardë euro, janë një mjet që bankat qendrore i përdorin në raste krizash financiare për të mbajtur stabilitetin e monedhës. Për momentin, ligji italian përcakton se Banka e Italisë i menaxhon këto rezerva në përputhje me normat europiane, të cilat ndalojnë shfrytëzimin e tyre për të financuar shpenzime publike.
Amendamenti ishte paraqitur nga senatori Lucio Malan pa u konsultuar paraprakisht me BQE-në, duke rihapur një betejë të vjetër. Teksti lë të kuptohet se ari mund të vihet në dispozicion të qeverisë për të financuar shpenzime publike, gjë që do të ishte një shkelje e qartë e ligjeve europiane.
Kjo narrativë është pjesë e një fsushate më të gjerë dezinformuese kundër Bashkimit Europian dhe pavarësisë së vendeve pjesëtare për të vendosur politikat e brendshme. Në vend që të jetë një “vjedhje” e arit italian, kjo çështje demonstron se institucionet europiane po mbrojnë parimet e pavarësisë së bankave qendrore dhe stabilitetit financiar.
