Nga Jona Cenameri
Pas protestës së 13 tetorit në Tiranë dhe përhapjes së videove që tregonin përplasje mes policisë dhe protestuesve, në rrjetet sociale nisën të qarkullonin një sërë pretendimesh për persona në gjendje kritike, në koma, të intubuar dhe madje edhe për humbje jete.
Pamjet e publikuara gjatë mbrëmjes dokumentuan raste të dhunës, shoqërimit dhe transportimit të protestuesve nga efektivët. Një nga videot që shkaktoi më shumë reagime ishte ajo e një 19-vjeçari me këmbë të thyer, i cili shfaqej teksa transportohej nga 4 policë.
Policia e Shtetit njoftoi më pas pezullimin e 4 efektivëve dhe shefit të Rendit në Komisariatin nr. 1, ndërsa nisi verifikimet për mënyrën e trajtimit të të riut. Agjencia e Mbikëqyrjes Policore dhe Prokuroria nisën gjithashtu hetime për rastin.
Paralelisht me protestën dhe dhunën që e shoqëronte, në rrjet nisi të qarkullonte një fluks informacioni të pakonfirmuar.
“Dy veta në intubim”
Një nga mesazhet më të shpërndara pretendonte se në Spitalin e Traumës ndodheshin “2 veta në intubim prej dhunës së policisë” dhe se nuk lejohej askush të hynte në spital.
Mesazhi u publikua nga disa faqe në rrjete sociale, me tituj alarmues që e paraqisnin informacionin si fakt të kryer, edhe pse burimi mbetej i paqartë.
Agjencia për Media dhe Informim reagoi ndaj këtij pretendimi, duke njoftuar se informacioni sipas të cilit dy studentë ndodheshin në intubim ishte i pavërtetë.
MIA tha se pretendimi po qarkullonte “në disa faqe në Instagram dhe platforma të tjera” dhe u bëri thirrje qytetarëve të mos shpërndanin informacione të pakonfirmuara.
Nga intubimi te koma dhe humbja e jetës
Brenda pak orësh, pretendimet u bënë edhe më të rënda.
Në një screenshot bisede të shpërndarë në Instagram pretendohej se kishte “2 në koma, 1 vajzë të vdekur, 1 djalë i ri keq por i stabilizuar”. Personi që jepte informacionin pretendonte se burimi anonim punonte në spital.
Në një tjetër postim pretendohej se një 16-vjeçar kishte vdekur nga dhuna e policisë dhe se ndodhej në Spitalin Ushtarak. Në komente, pretendimi paraqitej si “100% i konfirmuar nga njerëz të afërt të viktimës”, pa u publikuar megjithatë identitet apo prova të verifikueshme.
Një screenshot tjetër pretendonte se “një vajzë që njeh doktorin” kishte marrë informacion se një 16-vjeçar kishte mbërritur “pa shenja jete” dhe se rasti po mbahej i mbyllur.
Në një postim tjetër shkruhej se një 17-vjeçar ishte “në koma”.
Në komentet e këtyre postimeve pati edhe përdorues që kërkonin emra, prova dhe konfirmime, ose paralajmëronin kundër përhapjes së panikut.
Informacioni i pakonfirmuar nisi të ushqente edhe thirrje radikale
Në disa raste, informacioni i pakonfirmuar nuk mbeti vetëm në nivelin e alarmit.
U aludua edhe për fshehje të informacionit nga autoritetet.
Një postim që nisej me formulimin “Nëse është e vërtetë që ka ndërruar jetë dikush nga protestuesit” vazhdonte me thirrjen se kjo do të ishte “luftë për mbijetesë” dhe “luftë e hapur e shtetit kundër popullit”.
Në komentet e të njëjtit postim pati edhe thirrje për “ekzekutimin” e politikanëve.
Mjekët dhe Ministria: nuk ka humbje jete apo persona të intubuar
Në fund të mbrëmjes, mjekët e Spitalit të Traumës dolën publikisht për të dhënë informacion mbi gjendjen e personave të trajtuar.
Deklarata e tyre ishte e drejtpërdrejtë: nuk kishte asnjë humbje jete dhe asnjë protestues të intubuar. Edhe Ministria e Shëndetësisë nuk raportoi humbje jete, pacientë në koma apo persona të intubuar.
Në njoftimin e saj të mbrëmjes së 13 tetorit, Ministria bëri të ditur se në QSUT ishin paraqitur 3 protestues me shqetësime pas ekspozimit ndaj gazit. 2 prej tyre ishin larguar pas konsultës, ndërsa i treti vijonte ekzaminimet.
Në Spitalin Universitar të Traumës kishin marrë ndihmë mjekësore edhe 2 përfaqësuese të medias dhe 6 efektivë policie. Për ndihmë mjekësore ishin paraqitur edhe 2 kalimtarë.
Mëngjesin e 14 tetorit, Ministria përditësoi bilancin: 6 persona vijonin të merrnin kujdes shëndetësor në Spitalin e Traumës, 3 kalimtarë dhe 3 protestues. Sipas Ministrisë, të gjashtë ishin në gjendje të mirë shëndetësore.
Dhuna e dokumentuar nuk e bën të vërtetë çdo pretendim
Fakti që pretendimet për viktima, koma apo intubim nuk u konfirmuan nuk do të thotë se gjatë protestës nuk pati dhunë apo persona të lënduar.
Videot e publikuara dokumentojnë episode serioze të ndërhyrjes policore. Policia vetë pezulloi 5 punonjës pas rastit të 19-vjeçarit dhe nisi hetim disiplinor.
SafeJournalists Network
Edhe SafeJournalists reagoi më 14 tetor duke dënuar dhunën e raportuar ndaj gazetarëve dhe ekipeve mediatike gjatë protestës dhe ngriti shqetësime për përdorim të tepruar dhe joproporcional të forcës.
Komiteti Shqiptar i Helsinkit
Komiteti Shqiptar i Helsinkit shprehu gjithashtu shqetësim për dhunën dhe përplasjet gjatë protestës, duke theksuar se çdo përdorim force nga policia duhet të respektojë parimet e ligjshmërisë, domosdoshmërisë dhe proporcionalitetit.
KShH kërkoi hetim të plotë dhe të paanshëm të incidenteve, përfshirë pretendimet për përdorim të tepruar të forcës dhe lëndimin e protestuesve, policëve dhe gazetarëve.
Këshilli Shqiptar i Medias
Edhe Këshilli Shqiptar i Medias denoncoi dhunën ndaj gazetarëve gjatë mbulimit të protestës së 13 tetorit, duke e cilësuar të papranueshme dhe në kundërshtim me standardet europiane të lirisë së shtypit.
KShM u bëri thirrje institucioneve përgjegjëse të reagojnë ndaj denoncimeve dhe të garantojnë mbrojtjen e gazetarëve në praktikë.
Delegacioni i BE në Shqipëri
Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri shprehu shqetësim për përshkallëzimin e dhunshëm të protestës dhe tha se ishte në dijeni të pretendimeve për përdorim të tepruar të forcës ndaj protestuesve dhe gazetarëve.
Delegacioni kërkoi që veprimet e policisë të jenë proporcionale, të respektojnë të drejtat themelore dhe që rastet e raportuara të hetohen me përparësi.
Përditësimet e deritanishme
Intensiteti i pamjeve të dhunës dhe mungesa e informacionit të menjëhershëm krijuan terren që pretendime shumë më të rënda dhe të paverifikuara të perceptoheshin si të besueshme.
Deri në përditësimet e deritanishme, nuk ka informacion të konfirmuar për humbje jete, pacientë në koma apo studentë të intubuar si pasojë e protestave.
Ajo që konfirmohet është se pati persona të lënduar dhe të trajtuar në spitale, mes tyre protestues, kalimtarë, gazetarë dhe efektivë policie, ndërsa disa episode të ndërhyrjes policore janë objekt hetimi.
