Sebi Alla Qeveria, Parlamenti dhe Presidenca (tri palë të pavarura), ishin në një qëndrim kundër vendimit të SPAK dhe GJKKO-së e cila në masën e parë të sigurisë vendosi pezullimin nga detyra të zëvendës-kryeministres dhe Ministres së Infrastrukturës dhe Energjitikës Belinda Balluku.
Para seancës plenare në Gjykatën Kushtetuese ata e konsideruan vendimin për pezullimin e Ballukut si anti-kushtetues, ndërhyrje në kompetenca të ekzekutivit dhe kuvendit, por edhe precedent të rrezikshëm (sipas përfaqësuesit të presidencës), që me kërkesë të SPAK dhe vendim të GJKKO-së “gjithë kabineti qeveritar mund të pezullohet”, në një situatë hipotetike.
SPAK
Në kundërshtim me ta ishte qëndrimi i SPAK i cili mbrojti vendimin si të bazuar në ligj dhe Kushtetutë, ndërsa kërkoi rrëzimin e ankimimit të kryeministrit Edi Rama.
GJKKO
GJKKO refuzoi pjesëmarrjen në këtë seancë, duke argumentuar se nuk mund të jetë palë në proces pasi cënohet parimi i ndarjes së pushteteve. “…një gjykatë nuk mund të thirret dhe as të legjitimohet si palë në një gjykim kushtetues për të bërë parashtrime apo për të mbrojtur një vendim të dhënë prej saj. Pjesëmarrja e GJKKO-së si palë e interesuar në Gjykatën Kushtetuese do të cenonte parimin e ndarjes së pushteteve dhe pavarësinë e brendshme të pushtetit gjyqësor”, thuhet në njoftim.
Seanca
Gjykata Kushtetuese, më 12 dhjetor të vitit të kaluar rrëzoi vendimin e GJKKO-së që pezullonte nga detyra zëvendës-kryeministren dhe ministren e Infrastrukturës dhe Energjitikës Belinda Balluku.
Ajo pranoi kërkesën e qeverisë për pezullimin e këtij vendimi dhe që nga ajo kohë Balluku u rikthye në detyrë.
Për katër orë përfaqësuesit e këtyre institucioneve kundërshtuan vendimin e GJKKO-së për pezullimin, ndërsa SPAK mbrojti si të drejtë pezullimin dhe të bazuar në Kushtetutë, ligjet e vendit dhe në referim të Kodit të Proçedurës Penale.
Pas këtij vendimi që bënte të pazbatueshëm pezullimin e Ballukut, SPAK kaloi në një tjetër hap, duke i kërkuar Parlamentit leje për marrjen e autorizimit për arrestimin e Ballukut.
Kjo çështje ende nuk është shqyrtuar në Parlament, pasi mazhoranca ka vendosur ta shtyjë pa një afat kërkesën e Prokurorisë Speciale.
Tri palë, një mendim!
Sipas përfaqësueses së Kryeministrit pezullimi i një anëtari të Këshillit të Ministrave bllokon punën dhe kjo e detyron kreun e qeverisë që të propozojë shkarkimin e një ministri dhe emërimin e një tjetri, i kushtëzuar nga vendimi i gjykatës. Për pasojë, sipas saj, jemi para rastit të ndërhyrjes në kompetencat që i takojnë ekzekutivit, legjislativit dhe presidencës.
“Ky nuk është një ankim kushtetues individual, nuk kanë të bëjnë me objektin e procedimit penal, por kanë të bëjnë me marrëdhëniet mes tre pushteteve”, tha përfaqësuesja e kryeministrisë Jona Qosja.
“Nuk mund të mohohet se masa e sigurimit penal sjell pasoja në veprimtarinë e Këshillit të Ministrave dhe kryeministrit”, theksoi ajo.
Në të njëjtën linjë në qëndrime ishte edhe përfaqësuesja e Presidentit të Republikës, Eriola Shia, e cila deklaroi se Kushtetuta e Shqipërisë nuk parashikon një mekanizëm për pezullimin e anëtarëve të Këshillit të Ministrave. “Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë nuk njeh mekanizëm kushtetues pezullues për anëtarët e Këshillit të Ministrave”, tha ajo. Nga ana tjetër edhe përfaqësuesja e Kuvendit Mimiza Arbi tha se vendimi i GJKKO cenon parimin dhe ndarjen e pushteteve dhe të kompetencave kushtetuese. “Pezullimi i një ministri krijon një situatë ku pushteti gjyqësor ndërhyn në funksionimin e organeve të larta të ekzekutivit kushtetuese”, deklaroi ajo.
SPAK mbron procedurën
Në vlerësimin e SPAK pretendimi i kërkuesit është i pabazuar, pasi masa e pezullimit është vendosur pa përfshirë kryeministrin apo Këshillin e Ministrave. Nuk ekziston ndërhyrje në kompetencat e pushtetit ekzekutiv. Masa, sipas SPAK, siguron që ushtrimi i funksionit publik të mos pengojë hetimin penal dhe shërben për ruajtjen e pavarësisë së pushtetit gjyqësor.
SPAK vlerëson se pezullimi nga Gjykata Kushtetuese i vendimit të GJKKO cenon parimin e ndarjes së pushteteve. “Kryeministri nuk mund të aktivizojë mekanizma që ndikojnë në një proces penal, pasi krijon rrezik real për ndërhyrje në pushtetin gjyqësor. Ndërhyrja e këtij lloji mund të krijojë një precedent të rrezikshëm ku ekzekutivi mund të ndikojë në vendimet gjyqësore duke cenuar balancën e pushteteve”, tha prokurori Dritan Prençi.
Po sikur…!
Pyetjeve të gjyqtarëve të kushtetueses iu përgjigjën përfaqësuesit e tre institucioneve, duke interpretuar ligjet, Kushtetutën dhe Kodin e Procedurës Penale.
Debati thelbësor që bënte tre institucionet bashkë (në letra të pavarura), ishte se pezullimi nga detyra i një anëtari kabineti është precedent i rrezikshëm që nuk shkel vetëm parimet e ndarjes së pushteteve, por edhe të ndërhyrjes në kompetenca. Madje, Ilir Rusmali, këshilltari ligjor i Presidnetit të Republikës shkoi më tej teksa tha se “ekziston mundësia që me kërkesë të SPAK dhe vendim të GJKKO-së të pezullohet i gjithë kabineti qeveritar”.
Një qëndrim që në pyetje përgjigje më shumë solli disi ilaritet me nënqeshje të zgjatura, pavarësisht se presidenca zyrtarisht në kërkesën fundore tentoi të ishte e “balancuar” duke thënë se ia linte në dorë Gjykatës Kushtetuese për vendim.
Përfaqësuesit e SPAK kundërshtuan këto pretendime, duke argumentuar se ishin para një çështje konkrete që ka të bëjë me personin në fjalë nën akuzë Belinda Balluku.
Gjithashtu SPAK ngriti shqetësimin se një vendim gjykate, vetëm një gjykatë tjetër më e lartë mund ta rrëzojë dhe se pa kaluar të gjithë shkallët e gjyqësorit. Sipas SPAK, Kushtetuesja në këtë rast ka marrë kompetencat e institucioneve të tjera të drejtësisë (Prokurorisë Speciale dhe Gjykatës Speciale), apo edhe të Gjykatës së Lartë që ka të drejtë të vendosë për heqjen ose zbutjen e masave të sigurisë të marra nga një shkallë më e ulët.
Në fund SPAK kërkoi rrëzimin e kërkesës së kryeministrit dhe lënien në fuqi të vendimit të GJKKO-së për pezullimin nga detyra të ministres Belinda Balluku.
Në rastin e saj, ata e konsideruan rrezik për prishjen e provave dhe se është nën hetim për “shkelje të barazisë në tendera” për shumë raste. Sipas SPAK, Balluku ka ndikuar në kërcënimin e dëshmitarëve dhe helmimin e provave.
